“
Metafizik gerilim, iç coşkunluğu,
aşk, heyecan ve
şevk potansiyeli, manevî duygularımızın daima aktif halde bulunması, aksiyon ve hamle ruhuyla şahlanmış, canlanmış bir ruh halinin kesintisiz oluşu demektir. Ne var ki, zamanla bu canlılık da, ülfet ve ünsiyet tozu-toprağıyla perdelenebilir; içteki o ak korlar küllenip, duygular, latifeler dumura uğrayabilir; hatta neticede de tamamen sönme, pörsüme, hatta kokuşma devresine girilebilir. Ülfet ve ünsiyetle,
metafizik gerilimin kaybolması, aslında, bir dereceye kadar
fıtrat ve yaratılışımızın gereğidir. Nasıl vesvesenin gelmesi elimizde değil; öyle de, çok defa ülfete karşı koymak da elimizden gelmez. Hususiyle
imanda derinleşememiş, kalbî ve ruhî hayatını gerçekleştirememiş kimseler için bu
fıtrat kanununu aşmak, oldukça zor ve hatta imkânsızdır.”
1)