Bir diğer tevcihle, yukarıda sözü edilen hususların hemen hepsini ‘
ibâdet-i zâtiye-i mutlaka’ ve ‘
ibâdet-i sıfâtiye-i mukayyede’ye ircâ edenler de olmuştur. Bunlardan birincisi; sürekli, Hâlık-
mahlûk, abd-Ma’bûd, görüp/gözeten-görülüp/gözetilen münasebetlerinin şuurunda bulunma; duygu, düşünce, tavır ve davranışlar itibarıyla hep bu
ruhu temsil etme ve hep bu
mânâya kilitli kalma; ikincisi de, bu icmâli tafsil etme, bu
mânâyı canlandırma ve bu duyguları, bu düşünceleri irade ile renklendirme diye ifade edebiliriz ki; bu da
irade,
azim, niyet ve hulûsa göre aşağıdaki bölümlere ayrılır: