“Bir başka zaviyeden
zevk, acı-tatlı yanlarıyla, lisan, beden ve diğer uzuvlarla duyulup hissedildiği gibi
kalb ve vicdanla da duyulup hissedilir. Allah Rasûlü: ‘Rabb olarak
Allah’tan,
din olarak
İslâm’dan, peygamber olarak da Hz. Muhammed aleyhisselamdan hoşnut olan
îmanın tadını
zevk etmiş olur’ (Müslim, İman 56; Tirmizî, İman 10; Müsned, 1/208) sözleriyle bu rûhânî hazza işaret buyururlar. Vâkıa O, bu ledûnnî
zevki bazen cismânî
zevkleri anlatan kelimelerle de ifade etmiştir ki, Ashâb-ı Kirâm’ı savm-ı visalden menettiği yerde: ‘Ben sizin gibi değilim; ben yedirilip içiriliyorum’
2) derken böyle bir üslûp kullanmıştır. Ne var ki,
kalbî ve rûhî hayat açısından söz konusu olan
zevkin rûhânî olanıdır ve ‘vecd’e göre de süreklilik ifade eder.. eder de,
kalb ve
rûhu her zaman ayrı bir televvünle besler. Yerinde de geçtiği üzere vecd ve heyman ise, hususî tecellilerle, bazı ahvâle ait vâridlerdir ki, göz kamaştırıcılığına rağmen sâlikin mübtediliği ölçüsünde ve onun havsalasıyla mebsuten mütenasip (doğru orantılı) olarak zuhûr eder.