İkinci
sefer;
kalb ve kafadaki müteferrik bilgi ve sezgilerden sıyrılarak
marifet ufkunda vahdete yürümek ve tevhid
zevkini letâifiyle de ifade etmekle gerçekleşir ki, bunu da ‘
seyr fillah’ın mukabili sayabiliriz.
Sâlikin esmâda Müsemmâ-yı Akdes'i duyması; duyup kendini sıfatların vesâyetinde hissetmesi ve
acz u
fakr yörüngesinde ‘el-fakru fahrî’ deyip, bir ‘vâhid-i kıyâsî’ mülâhazasıyla kendi ufkunda O'na yürümesi, O'nu duyup, O'nu bilip, O’nu söyleyip, zevken O'nun maiyyetine bağlanmasından ibarettir. Biz, bu mertebeye ‘
seyr fillah’ dedik ama, bazıları ona, ‘seyr bi’l-Hak’ demeyi daha uygun bulmuşlardır. İşte böyle bir şâhikaya ulaşan gönül eri, esmâ ufkunda sıfat adesesi ile sürekli bu ufkun verâsını ve verâların verâsını izlemeye, gözlemeye alır ve ‘
lâtife-i Rabbâniye’ ağını gererek, gece-gündüz hep esrar avlar. Tıpkı günebakan çiçekleri gibi, gönül gözleri belli bir ufukta, vicdanen bir alış-veriş içinde ve bulunduğu ufkun mehâbetiyle oturur kalkar ve tir tir titrer. Bu mertebedeki bir
sâlikin umûmî ahvâlinden her zaman: ‘Onlar, Rablerine döneceklerinden emin ve
kalbleri tir tir titreyerek verdiklerini verirler. İşte bunlardır hayra koşan ve yarışı kazananlar!’ hakikatı nümâyândır.. ve o, gözlerini varlığa çevirince hep esmâyı görür; varlık ötesini mülâhazaya alınca da
hayrete varır.